Το παρακάτω κείμενο έχει γραφτεί από μαθητές του σχολείου μας.     

    Μία από τις πέντε πόλεις – κράτη της αρχαίας Λέσβου, η Ερεσός,  εικάζεται ότι πήρε το όνομά της από τον Έρεσο, το γιο του μυθικού αποικιστή του νησιού, Μακαρέα.

     Η αρχαία Ερεσός χτίστηκε περίπου τον 11ο με 9ο αιώνα π.Χ. από αποίκους Αχαιούς ή Αιολείς. Σύμφωνα με τον ιστορικό και γεωγράφο Στράβωνα η αρχαία πόλη ήταν χτισμένη επάνω και γύρω από τον «Μαστό περί κύμονα». Πρόκειται για ένα λόφο που σήμερα ονομάζεται Βίγλα.

      Η πόλη γνώρισε πολύ πλούτο καθώς αποτέλεσε σπουδαίο εμπορικό και ναυτικό κέντρο και τα προϊόντα της, τα σύκα, το σιτάρι, το κρασί και το ψωμί, τα οποία ήταν πολύ ωραία, έφτασαν ακόμη και μέχρι την Αίγυπτο. Εκτός από το εμπόριο και τη ναυτιλία οι κάτοικοι  της Ερεσού ασχολήθηκαν και με την καλλιέργεια της γης, ενώ στα πρώτα της νομίσματα, έμβλημα υπήρξε το στάχυ.

     Σημαντικές προσωπικότητες της αρχαίας Ερεσού ήταν η Σαπφώ, η οποία γεννήθηκε γύρω στο 617 με 612 π.Χ. και αποτελεί μία από τις σπουδαιότερες ποιήτριες του αρχαίου κόσμου και ο Θεόφραστος γεννημένος το 400 π.Χ., μαθητής του Αριστοτέλη, φιλόσοφος και πατέρας της βοτανολογίας.

     Η Ερεσός κατακτήθηκε το 540 π.Χ. από τους Πέρσες ενώ το 377 π.Χ. έγινε μέλος της Β΄ Αθηναϊκής Συμμαχίας. Τα επόμενα χρόνια χαρακτηρίζονται από πολιτική αστάθεια, μέχρι και τη ρωμαϊκή εποχή, οπότε η πόλη γνωρίζει ιδιαίτερη ακμή.

      Κατά τη Βυζαντινή περίοδο τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου (ανάμεσα τους και η Λέσβος) εξαιτίας της αποδυνάμωσης της Βυζαντινής αυτοκρατορίας (ιδιαίτερα μετά το 1200 μ.Χ.) είναι εκτεθειμένα σε λεηλασίες από Σαρακηνούς πειρατές, Τούρκους και Βενετούς. Αυτή την περίοδο η  Ερεσός  λεηλατήθηκε πολλές φορές.

      Το 1355 ο αυτοκράτορας Ιωάννης Ε΄ ο Παλαιολόγος παραχώρησε τη Λέσβο ως προίκα στο Γενουάτη Φραγκίσκο Γατελούζο, ο οποίος παντρεύτηκε την αδελφή του αυτοκράτορα Μαρία. Ο σκοπός της παράδοσης του νησιού ήταν να υπάρχει μία δύναμη που να προστατεύει το νησί από τις διάφορες δυνάμεις που το επιβουλεύονταν και προπάντων να κρατάει μακριά τους Τούρκους. Η Γατελούζοι κυριάρχησαν στο νησί μέχρι το 1462, χρονιά που η Λέσβος έπεσε στα  χέρια της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Κατά τη διάρκεια της κυριαρχίας των Γατελούζων η Ερεσός γνώρισε μεγάλη ευημερία ενώ ερείπια του κάστρου που έχτισαν μπορεί να δει και σήμερα ο επισκέπτης στο λόφο της Βίγλας.

     Η Ερεσός μεταφέρθηκε κατά τον 17ο αιώνα μ.Χ σε τόπο κρυμμένο ανάμεσα σε βουνά και προφυλαγμένο από τους πειρατές που αλώνιζαν τα πελάγη, τέσσερα χιλιόμετρα βόρεια της παραλίας. Σε αυτή την τοποθεσία παραμένει μέχρι σήμερα.

     Στις 27 Μαΐου 1821 στην θαλάσσια περιοχή της Ερεσού ο Δημήτριος Παπανικολής ανατίναξε ένα  τουρκικό πολεμικό δίκροτο πλοίο, το θρυλικό ” Φερμαντιγνεμέζ”.

     Η απελευθέρωση συντελείται το 1912, χρονιά κατά την οποία η Λέσβος ενσωματώθηκε στον εθνικό κορμό. 

Πηγές: Σύνδεσμος Φιλολόγων Ν. Λέσβου, Ιστορία της Λέσβου, Μυτιλήνη 2006 (Ζ’ έκδοση).